74. ROCZNICA POWSTANIA WARSZAWSKIEGO

1 sierpnia 2018 r. o godz. 17. 00, na Skwerze „Szarych Szeregów”, przy dźwiękach syren, rozpoczęły się obchody upamiętniające wybuch Powstania Warszawskiego, których organizatorem był Burmistrz Żagania Daniel Marchewka. Pomysłodawcą pomnika był długoletni mieszkaniec Żagania Janusz Zgorzalewicz, harcmistrz „Szarych Szeregów” i ZHP, członek Kwatery Głównej „Szarych Szeregów”, porucznik AK i mjr WP. Obecna była jego córka Wanda Zgorzalewicz z wnuczkami.

1 sierpnia 1944 r. mieszkańcy Warszawy stanęli do nierównej walki. Dużą pomoc zapewniły powstańcom alianckie dywizjony lotnicze, które wykonywały zrzuty zaopatrzenia nad Warszawą i okolicznymi lasami. Dywizjony te wchodziły w skład 205. Grupy Bombowej RAF stacjonującej w Brindisi we Włoszech oraz 8. Armii Powietrznej USA operującej z baz w Wielkiej Brytanii.

We wrześniu 1944 oddziały 1. Armii Wojska Polskiego wsparły powstańców i wzięły udział w walkach o Pragę, a następnie przeprawiły się przez Wisłę i utworzyły przyczółki na Górnym Czerniakowie, Powiślu i Żoliborz. Byli to żołnierze 8. i 9. pułku z 3. Dywizji Piechoty, 6. pułku 2. Dywizji Piechoty, kompania rozpoznawcza z 1. Dywizji Piechoty, a także 2. pułk bombowców nocnych „Kraków” wykonujący loty z dostawami zaopatrzenia dla powstańców.

W rezultacie słabo uzbrojone oddziały powstańcze przez 63 dni prowadziły samotną, heroiczną walkę z przeważającymi siłami niemieckimi, zakończoną kapitulacją 3 października 1944 roku. W trakcie dwumiesięcznych walk straty wojsk polskich wyniosły ok. 16 tys. zabitych i zaginionych, 20 tys. rannych i 15 tys. wziętych do niewoli. W wyniku nalotów, ostrzału artyleryjskiego, ciężkich warunków bytowych oraz masakr urządzanych przez oddziały niemieckie zginęło od 150 tys. do 200 tys. cywilnych mieszkańców stolicy. Na skutek walk powstańczych oraz systematycznego wyburzania miasta przez Niemców uległa zniszczeniu większość zabudowy lewobrzeżnej Warszawy, w tym setki bezcennych zabytków oraz obiektów o dużej wartości kulturalnej i duchowej.

Oprawę wojskową zapewnił 11. Batalionu Dowodzenia im. gen. broni Zygmunta Sadowskiego 11. Lubuskiej Dywizji Kawalerii Pancernej z Żagania, a oprawę muzyczną wojskowa orkiestra garnizonowa. Dowódcę batalionu reprezentował mjr. Bartosz Wirski. Wśród uczestników byli przedstawiciele władz samorządowych z przewodniczącą Rady Miasta Wandą Winczaruk, samorządowcy, harcerze, młodzież, żołnierze i pracownicy resortu obrony narodowej oraz licznie przybyli mieszkańcy. Byli także weterani, kombatanci, przedstawiciele stowarzyszeń wojskowych i wielu innych organizacji. Stowarzyszenie Żołnierzy i Pracowników Wojska 3. Drezdeńskiego Pułku Czołgów Średnich im. 3. Brygady Pancernej reprezentowali: prezes Stefan Kozak, Janina Fajger, Andrzej Miernicki oraz Mieczysław Kupczyk prezes koła Związku Żołnierzy WP. Kompanią honorową dowodził por. Tomasz Traczuk. Dowódcą pocztu sztandarowego był ppor. Jan Warzocha, a pocztu flagowego sierż. Tomasz Grześkowiak. Narrator uroczystości Leszek Maćkowiak. Asystę przy pomniku wystawili żołnierze 1. kompani łączności 11. bdow i harcerze ZHP. Okolicznościowe przemówienia wygłosili Burmistrz Daniel Marchewka i por. w st. spocz. Piotr Gubernator. Na zakończenie uroczystości por. Krzysztof Jędrys odczytał Apel Pamięci, a kompania honorowa oddała salwę. Piosenki powstania wykonał zespół „Żagańska Lutnia”. Przy pomniku poświęconym bohaterskim harcerzom „Szarych Szeregów” delegacje złożyły wieńce i wiązanki kwiatów. Uczestnicy uroczystości zapoznali się z bogatą kolekcją medali i odznaczeń powstańczych zaprezentowaną przez Leszka Maćkowiaka – prezesa żagańskiego Związku Inwalidów Wojennych RP.

01. 08. 2018 r.

Admin. Andrzej Miernicki